Կարեն Վրթանեսյան․ Շաքիի դեպքից հետո գլխավոր հարցերից մեկը բնակչությանը չզգուշացնելն է
Շաքիում ադրբեջանցի զինծառայողի մասնակցությամբ զինված միջադեպը բացահայտել է ոչ միայն սահմանային վերահսկողության, այլև բնակչության իրազեկման հարց, կարծում է անվտանգային հարցերով փորձագետ Կարեն Վրթանեսյանը։
Նրա գնահատմամբ՝ հիմնական խնդիրներից մեկն այն է, որ հայկական կողմը նախապես տեղեկություն ուներ ադրբեջանցի զինծառայողի՝ ծառայության վայրը լքելու և Հայաստան անցած լինելու հնարավորության մասին, սակայն վտանգի գոտում գտնվող բնակչությունը չէր զգուշացվել։
Պաշտոնապես հաստատված է, որ սեպտեմբերի 29-ին Ադրբեջանի Պետական անվտանգության ծառայությունը ՀՀ ԱԱԾ-ին տեղեկացրել էր զինծառայողի՝ ծառայության վայրը լքելու մասին և չէր բացառել Հայաստանի սահմանը ապօրինի հատելու հնարավորությունը։ Հոկտեմբերի 1-ին Շաքիում արձանագրվեց զինված միջադեպ, իսկ կասկածվող զինծառայողը ձերբակալվեց։ ԱԱԾ-ն հետագայում հայտնել է, որ սահմանը ապօրինի հատած անձը միայնակ է եղել։
Այսինքն՝ տեղեկության ստացման և միջադեպի միջև ժամանակ է եղել, իսկ հանրությանը դեռ ամբողջությամբ չի բացատրվել՝ այդ ընթացքում ինչ որոնողական և կանխարգելիչ գործողություններ են իրականացվել։
Վրթանեսյանը նաև իշխանություններին մեղադրում է կատարվածը թաքցնելու և դրա նշանակությունը նվազեցնելու մեջ, ինչպես նաև ենթադրում է, որ զինծառայողը կարող է հետագայում վերադարձվել Ադրբեջանին։ Սրանք հեղինակի գնահատականներն ու կանխատեսումներն են, ոչ հաստատված փաստեր։
Նույնը վերաբերում է այն վարկածին, թե սահմանը հատած անձը կարող էր հատուկ առաջադրանքով ներթափանցած լինել։ Ներկայում հրապարակված պաշտոնական տվյալները նման եզրակացություն չեն հաստատում։
Սակայն փորձագետի բարձրացրած հիմնական հարցը դրանից չի կորցնում նշանակությունը․ եթե պետությունն ունի տեղեկություն, որ զինված օտարերկրյա զինծառայողը հնարավոր է գտնվի Հայաստանի տարածքում, ո՞ր պահից է առաջանում բնակչությանը զգուշացնելու անհրաժեշտությունը։
2023 թվականին ևս երկու ադրբեջանցի զինծառայող ապօրինի հատել էին Հայաստանի սահմանը։ Նրանցից Հուսեյն Ախունդովը հետագայում դատապարտվել էր ԶՊՄԿ-ի պահակ Հայրապետ Մելիքսեթյանի սպանության համար։ Վրթանեսյանը հիշեցնում է նաև այս նախադեպը։
Ardarutyun.am-ի դիտարկումը
Այս փուլում հիմք չկա որպես փաստ ներկայացնելու ո՛չ դիտավորյալ կոծկման, ո՛չ դիվերսիոն ներթափանցման վարկածը։ Բայց պետությունից կարելի է պահանջել երեք կոնկրետ պատասխան՝ ե՞րբ է ստացվել տեղեկությունը, ի՞նչ է արվել դրանից հետո և ի՞նչ չափանիշով է որոշվել բնակչությանը չզգուշացնել։ Այդ պատասխանները հնարավորություն կտան գնահատել՝ անվտանգության համակարգը գործե՞լ է պատշաճ, թե՞ ոչ։
Աղբյուրներ՝ ՀՀ ԱԱԾ-ի հրապարակային հաղորդագրություններ, Panorama.am-ի հարցազրույցը Կարեն Վրթանեսյանի հետ։
Գլխավոր լուսանկար՝ Wandr Owl / Unsplash (թեմատիկ պատկեր)։