Բայրամով․ TRIPP-ը պետք է Ադրբեջանը կապի Նախիջևանին և ընդլայնի տարածաշրջանային առևտուրը

Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովը Նյու Յորքում ներկայացրել է Բաքվի պատկերացումը TRIPP-ի և Անդրկասպյան առևտրային ճանապարհի ապագայի վերաբերյալ՝ նախագիծը դիտարկելով ոչ միայն որպես Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև կապ, այլև ավելի լայն տարածաշրջանային տրանսպորտային, էներգետիկ և առևտրային համակարգի մաս։

Բայրամովը ելույթ է ունեցել ԱՄՆ կառավարության կազմակերպած «Բարգավաճում խաղաղության միջոցով․ ներդրումներ Անդրկասպյան առևտրային երթուղում և TRIPP-ում» միջոցառմանը՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի 81-րդ նստաշրջանի շրջանակում։

Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի փոխանցմամբ՝ Բայրամովը TRIPP-ը ներկայացրել է որպես նախագիծ, որը պետք է ապահովի Ադրբեջանի հիմնական տարածքի և Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև անխոչընդոտ բազմամոդալ հաղորդակցություն։

Ըստ ադրբեջանական կողմի՝ նախագծի նշանակությունը դրանով չի սահմանափակվում։ Բայրամովը TRIPP-ը կապել է Անդրկասպյան առևտրային ճանապարհի զարգացման, մատակարարման շղթաների կայունության, նոր ներդրումների և տարածաշրջանային տնտեսական կապերի ընդլայնման հետ։

Ադրբեջանը փորձում է TRIPP-ը ներառել իր ավելի լայն լոգիստիկ համակարգում

Բայրամովը ներկայացրել է նաև Ադրբեջանի ներդրումները Բաքվի նավահանգստի և Ալյաթի ազատ տնտեսական գոտու շուրջ ձևավորվող տրանսպորտային ու լոգիստիկ հանգույցում։

Նրա գնահատմամբ՝ տարածաշրջանային հաղորդակցությունների զարգացման համար անհրաժեշտ են նաև թվայնացում, մաքսային և լոգիստիկ ընթացակարգերի պարզեցում և հարևան երկրների միջև համակարգված աշխատանք։

Այս համատեքստում Ադրբեջանի արտգործնախարարը նշել է Ղազախստանի, Թուրքիայի և Վրաստանի հետ գործող համակարգման ճանապարհային քարտեզները։

Բաքվի ներկայացրած տրամաբանությամբ՝ TRIPP-ը կարող է դառնալ Անդրկասպյան ճանապարհի այն օղակներից մեկը, որը Կենտրոնական Ասիայի շուկաները Հարավային Կովկասի և Թուրքիայի միջոցով կապում է արևմտյան ուղղության հետ։

Բայրամովը խոսել է նաև էներգետիկ բաղադրիչի մասին՝ TRIPP-ին վերագրելով տարածաշրջանային էներգետիկ կապերն ու մատակարարումների բազմազանեցումը զարգացնելու հնարավորություն։

«Անխոչընդոտ» չի նշանակում Հայաստանի վերահսկողությունից դուրս

Ադրբեջանական պաշտոնական հաղորդագրության մեջ շեշտադրվող «անխոչընդոտ հաղորդակցություն» ձևակերպումը կարևոր է դիտարկել արդեն հրապարակված Հայաստան–ԱՄՆ իրավական շրջանակի համատեքստում։

Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև TRIPP-ի վերաբերյալ շրջանակային համաձայնագրով ամրագրված է, որ Հայաստանի տարածքում նախագծի բոլոր հատվածների նկատմամբ Հայաստանը պահպանում է լիակատար ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը և իրավազորությունը։

Փաստաթուղթը նաև նախատեսում է, որ Հայաստանի պետական մարմինները շարունակում են պատասխանատու լինել սահմանային անվտանգության, մաքսային և ներգաղթի վերահսկողության, իրավապահ գործառույթների, հարկերի և տուրքերի գանձման ու պետական տվյալների համակարգերի համար։

Այսպիսով, Բաքվի ներկայացրած՝ Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև անխոչընդոտ կապի քաղաքական ձևակերպումը ինքնին չի նշանակում Հայաստանի ինքնիշխան վերահսկողության վերացում։

Նախագիծը դեռ կառուցման փուլ չի մտել

Չնայած քաղաքական հայտարարություններին՝ TRIPP-ի հայկական հատվածի ֆիզիկական շինարարությունը դեռ չի մեկնարկել։

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի բարձրաստիճան պաշտոնյաների ներկայացրած տվյալներով՝ դեռ պետք է ավարտվեն տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրությունները, իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների ձևավորումը, ֆինանսավորման ու մրցույթների նախապատրաստումը։

Նախատեսվում է, որ Հայաստանի տարածքով անցնող հատվածը կարող է ներառել երկաթուղի, ավտոճանապարհ, էներգետիկ ենթակառուցվածքներ, խողովակաշարեր և տվյալների փոխանցման կապեր։

Այս փուլում, հետևաբար, Բայրամովի ներկայացրած տնտեսական և աշխարհաքաղաքական արդյունքների զգալի մասը պետք է դիտարկել որպես Ադրբեջանի ակնկալիք և քաղաքական տեսլական, ոչ թե արդեն իրականացված արդյունք։

TRIPP-ի իրական նշանակությունը կորոշվի ոչ միայն նրանով, թե ինչ կապ կստանա Ադրբեջանը Նախիջևանի հետ, այլ նաև նրանով, թե Հայաստանը որքանով կկարողանա նախագիծն օգտագործել սեփական միջազգային հաղորդակցությունների, տարանցիկ եկամուտների և տարածաշրջանային տնտեսական դերակատարության ընդլայնման համար։

Աղբյուր՝ Ադրբեջանի ԱԳՆ / Ջեյհուն Բայրամով

Նյութում ներկայացված՝ TRIPP-ի տնտեսական և տարածաշրջանային հնարավորությունների վերաբերյալ գնահատականները Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովի տեսակետներն են։ Հայաստանի իրավազորության վերաբերյալ տվյալները համադրվել են Հայաստան–ԱՄՆ TRIPP շրջանակային համաձայնագրի հետ։